احمد بن ابو الحسن النامقي الجامي ( احمد ژنده پيل ) ( شيخ احمد جام )

مقدمه 24

كنوز الحكمة ( فارسى )

2 . انذارها و تحذيرها انذار و تحذير از ديگر جلوه‌هاى سنتى مجلس‌گويى به شمار مىرود و اين جلوه و نكته در آثار شيخ - و از جمله در اين كتاب - ملموس و آشكار است . بيان دردآلود شيخ از كژطبعى و ناراستىهاى اهل روزگار و دغدغه‌ى او براى ارشاد و راهبرى و راه‌جويى آنان در اين تحذير نهفته است . شايد تحذيرهاى شيخ را بتوانيم رويى ديگر از سكه‌ى « شيخيّت » شيخ جام لقب دهيم كه اين روى پرخطونشان البته كمتر از تشويق‌ها و ترغيب‌هاى دين‌مدارانه نيست . در اينجا براى نمونه به ذكر چند تحذير و زنهار شيخ در اين كتاب مىپردازيم كه مشخصه‌ى كلامى آنها واژه‌ى « مكنيد » در آغاز كلام است : - « مكنيد اى برادران و عزيزان ما ! از قرآن و فرمان خداى عز و جلّ غافل مباشيد و درانديشيد » ( ص 23 ) - « مكنيد اى غافلان ! كه دنيا پس‌مانده است ، ساعت تا ساعت باشد كه رحيل بايد كرد و آنگه حسرت سود ندارد . » ( ص 25 ) - « مكنيد اى دوستان ! فرمان برادر خويش فرابريد و يك هفته از سر ايمان و اعتقاد درست در اين كار نظر كنيد . » ( ص 26 ) - « مكنيد اى مسلمانان ! و فرمان خداى و رسول نگه داريد . » ( ص 58 ) - « مكنيد اى برادران و عزيزان ما ! از آزار اين قوم برحذر باشيد كه خشم ايشان خشم خداى است » ( ص 102 ) - « مكنيد اى برادران ! كه در روزگارى عظيم افتاده‌ايم و عظيم‌تر از اين چه باشد . . . » ( ص 151 ) و بالاخره يكى از عظمت‌هاى پابرجاى اجتماعى شيخ جام ، و نظام خانقاهى عصر است كه شيخ بارها به تحذير ، آنان را از كژروى و دنيامدارى آگاه مىسازد و بر آنها نهيب‌هاى هشيارى مىزند . نمونه‌اى برخواهيم شمرد كه مخاطبان آن ، بزرگان مجلس‌مدار و سرآمدان خانقاه و جماعت صوفيه‌ى عصر است . اين تحذير شيخ ما را به برخى زاويه‌ها و دغدغه‌هاى پنهان اين آزادانديش عصر آگاه مىسازد : - « مكنيد اين ( اى ) دانشمندان مطمع و عام‌پرست و قبول‌دوست ! كه اين همه